Vấn đề không nằm ở mô hình AI – mà ở cách bạn test nó
AI có thể nói chuyện mơn trớn mượt mà, nhưng điều đó không có nghĩa nó thực sự “suy nghĩ” như con người đâu nhé.
Một nghiên cứu của Apple mang tên “Ảo tưởng về tư duy” cho rằng những mô hình AI tiên tiến hiện nay vẫn gặp khó khăn khi đối mặt với các bài toán logic phức tạp, làm lộ ra khoảng cách giữa câu trả lời tưởng rất thông minh và khả năng thấu hiểu thực sự.
Nhóm nghiên cứu đã dùng các bộ kiểm tra tùy chỉnh, bao gồm logic đệ quy và chứng minh nhiều bước. Ngay cả khi được cung cấp đúng thuật toán, mô hình đôi khi vẫn không làm đúng chỉ dẫn. Kết luận: lỗi không nằm ở công nghệ, mà ở cách chúng ta sử dụng nó.
“Chúng ta đang yêu cầu các mô hình làm những việc bản thân chúng chưa từng được thiết kế để xử lý,” bà Marina Danilevsky, nhà nghiên cứu cao cấp tại IBM, chia sẻ với IBM Think. “Chúng không phải agent hoàn chỉnh. Giỏi lắm chỉ là công cụ lập kế hoạch, và chúng ta nên ngừng giả vờ rằng chúng thông minh hơn thế.”
Tuy vậy, nghiên cứu này vẫn gióng lên hồi chuông cảnh báo, nhất là khi nhiều ngành công nghiệp và chủ doanh nghiệp đang vội vã tin tưởng giao các quyết định quan trọng cho AI.
“Chúng không quá logic – chúng chỉ tạo ra những câu trả lời nghe có vẻ hợp lý,” Danilevsky nói. “Chúng có thể bắt chước suy luận ở các bài toán đơn giản, nhưng khi đụng tới những vấn đề đòi hỏi khả năng khái quát hóa hay logic nhiều bước, chúng thường thất bại.”
Không phải ai cũng đồng tình với nghiên cứu của Apple. Shobhit Varshney, Giám đốc Dữ liệu và AI khu vực châu Mỹ của IBM, chia sẻ trong podcast Mixture of Experts rằng các mô hình mới hơn như OpenAI o3 cho thấy khả năng lý luận vượt trội. Khi thử lại một trong các câu hỏi từ nghiên cứu của Apple với o3, ông nhận xét: “Đúng là một phát ăn luôn – mô hình xử lý cực kỳ tốt ngay lập tức.”
Ở góc nhìn doanh nghiệp, Varshney cho rằng điều quan trọng không phải AI có suy nghĩ như Einstein hay không. Câu hỏi đúng nên là: “Tôi có thể tóm lấy khả năng siêu phàm của AI, áp dụng vào hệ thống cụ thể để giải quyết vấn đề, và tạo ra giá trị ting ting không?”